موزه زنده سفال کلپورگان تنها موزه زنده سفال در جهان است. که قدمت آن به هفت هزار سال پیش بر می‌گردد. سفال کلپورگان به صورت کاملاً دستی، بدون چرخ سفالگری و توسط زنان بلوچ ساخته می‌شود. مرکز این هنر اصیل ایرانی در بلوچستان شهرستان سراوان بخش مرکزی، روستای کلپورگان واقع شده. این اثر در تاریخ ۷ مهر ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۶۴۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شده. و در سازمان یونسکو نیز به ثبت جهانی رسیده‌است.

تنها موزه زنده سفال جهان

زنان هنرمند بلوچ سفالینه‌های کلپورگان را با طرح و نقش‌های کاملاً هندسی و بدون لعاب می‌سازند. به طوری که تولیدهای آنها به آثار کشف شده از محوطه‌های تاریخی و کهن منطقه بلوچستان و نقاط دیگر ایران شباهت زیادی دارد.

تنها موزه زنده سفال جهان در روستای گردشگری «کلپورگان» شهرستان سراوان محلی است که زنان بلوچ هزاران سال است. با استفاده از سنت‌ها، ابزارها و طرح‌های باستانی سفالی تولید می‌کنند. که شیوه تولید آن از 7 هزار سال پیش تاکنون بدون تغییر باقی مانده است.

سفال کلپورگان بیشتر از آن جهت در دنیا شهرت یافتند. که شباهت زیادی به سفال‌های ماقبل تاریخ دارد. به طوری که تولیدهای کنونی این سفال‌ها شباهت زیادی به آثار کشف شده از محوطه‌های باستانی و کهن در مناطق مختلف دارد.

سفال “کلپورگان” 7000 سال بدون تغییر

سفال “کلپورگان”، هنر دست زنان هنرمند بلوچ است. که شیوه تولید آن از 7 هزار سال پیش تاکنون بدون تغییر باقی مانده است. بسیاری از روستاهای سراوان دارای خاک خوبی هستند. که با بهره‌برداری از آن کوزه‌گری و سفال‌سازی در این روستاها، به ویژه در روستای کلپورگان این شهرستان توسعه یافته است.

“کلپوره” نام گیاهی دارویی برای درمان دل درد است. که در منطقه بلوچستان می‌روید. و کلپورگان نام روستایی است که در 25 کیلومتری سراوان و در 390 کیلومتری جنوب زاهدان واقع شده است.

زنان بلوچ تمام کارهای ظریف ساخت سفال‌های کلپورگان را انجام می‌دهند. و مردان فقط در کارهای طاقت فرسا مانند پخت سفال به زنان روستا کمک می‌کنند.

نکته جالب در ساخت این سفالینه‌ها این است که برای ساخت آن‌ها از چرخ سفال‌گری استفاده نمی‌شود. و کوزه‌ها با هنر دست زنان بلوچ شکل می‌گیرند. همچنین برای تزیین سفالینه‌ها از هیچگونه لعابی استفاده نمی‌شود. و زینت‌بخش آن‌ها طرح‌هایی هندسی شامل ترکیب دایره‌هایی خالی و توپر و همچنین نیم‌دایره‌ها و خطوط است که این نقوش یادآور نقش‌های باستانی است.

تزیین سفالینه ها

برای تزیین و نقاشی سفال از سنگ “تیتوک” استفاده می‌کنند. این سنگ نوعی سنگ منگنز دارای رنگی قهوه‌ای یا سیاه است. با ساییدن سنگ تیتوک بر روی تخته سنگی بزرگ که مقداری آب روی آن ریخته شده. دوغابی تهیه می‌شود که رنگ مورد نیاز برای نقاشی سفالینه‌ها را فراهم می‌کند.

سفالینه‌های کلپورگان اشکال و کاربردهای متنوعی مانند کوزه، قلیان، انواع ظروف مانند کاسه و بشقاب و پارچ، قندان و اسپند دودکن دارد.

سفال کلپورگان اگرچه آنطور که شایسته آن است به دنیا شناسانده نشده. اما اصالت و زیبایی این هنر دست، چشم هر بیننده‌ای را خیره می‌کند.

مردم روستای کلپورگان قرن هاست که با حفظ این صنعت روزگار می گذرانند. کافیست به زنان روستای کلپورگان گل سفالگری، تکه ای چوب و سنگ بدهید تا با آن معجره بیافرینند. و زیباترین و چشم نوازترین سفال های دست ساز را برایتان خلق کنند.

کلپورگان تنها موزه زنده سفال جهان است. که یونسکو این روستا را در سال ۱۳۹۶ به‌عنوان نخستین روستای جهانی صنایع دستی در منطقه آسیا و اقیانوسیه به ثبت جهانی رساند.

خاک مورد استفاده برای ساخت سفال از منطقه ای در سه کیلومتری روستای کلپورگان به نام مشکوته تهیه میشود. این خاک به زبان محلی هجک گفته میشود.

بعد از الک و ورز دادن توسط مردان روستای کلپورگان داخل حوزچه هایی قرار می‌گیرد. و سپس به محل کارگاه ساخت سفال منتقل می‌شود.

سفال کلپورگان به شکل های و ابعاد مختلفی توسط صنعتگران روستای کلپورگان ساخته میشود.

معمولا بهترین سفال کلپورگان توسط قدیمی ترین صنعتگران روستای کلپورگان ساخته میشود.

تماس با هنرمندان کلپورگان

در صورتی که میخواهید این هنر اصیل ایرانی را ببینید. و از آن برای تزیین منزل استفاده کنید میتوانید از بخش صنایع دستی سایت بازدید کنید. ما سعی کرده ایم، کلیه هنرمندان این صنعت را در اینجا جمع کنیم. تا شما براحتی با آنها ارتباط برقرار نمایید.

شماره های تماس ذکر شده در سایت مربوط به این عزیزان بوده و شما میتوانید با آنها ارتباط مستقیم برقرار نمایید.

بازدید از بخش صنایع دستی