چابهار، تجربه ای از جنس بندر

تاریخچه

برای مرور تاریخچه شهر چابهار باید به دوره قاجار و سال 1270 هجری قمری (1232 خورشیدی) بازگردیم. در این زمان ابراهیم خان بهزادی بمی برای حکومت بمپور انتخاب شده و توانسته بود در دوره ابتدای حکومتش بخش هایی از بلوچستان را به خاک ایران ضمیمه کند.
ابراهیم خان بمی در ادامه موفقیت هایش قلعه محکم “ایرافشان” را هم تسخیر کرد و مرزهای ایران را تا نزدیکی کوهک، چابهار و گواتر گسترش داد. منطقه چابهار اما در سال 1289 هجری قمری (1251 خورشیدی) به تصرف اعراب مسقط درآمد و آنها سعی کردند تا این مکان استراتژیک و مهم را در تصرف خود نگه دارند.
انگلیسی ها نیز از این ادعای اعراب مسقط حمایت کردند؛ به همین جهت دولت ایران ابراهیم خان را برای گرفتن منطقه چابهار فرستاد و او توانست در همان سال 1289 چابهار را تصرف کند. در سال 1304 ه.ق (1265 خورشیدی) شورشی در چابهار به دست دین محمدخان صورت گرفت.
در گزارشی که فرمانده قسمت کرمان در همین زمینه در سال 1304 ه.ق به وزارت جنگ فرستاده بود، از دولت خواسته شده بود حکومت به مقابله با دین محمدخان بیاید و در چاه بهار پادگان نظامی ایجاد کند و به امور گمرک شهر سرسامان دهد. همچنین در این گزارش آمده بود که ریشه ناآرامی ها در چابهار سیاست های دولت انگلیس است و دلیل آن نیز ترس این کشور از اقتدار مرکزی ایران در بلوچستان به در ویژه چاه بهار است. در سال 1307 ه.ق (1258 خورشیدی)، دولت قاجار عملیاتی نظامی را علیه دست محمدخان آغاز کرد و در بهمن ماه همان سال توانست او را سرنگون کند. با حذف دوست محمدخان دولت مرکزی ایران توانست قدرت خود را در بلوچستان و چابهار به طور کامل تثبیت کند.
bg002
bg003

خورد و خوراک در چابهار

اکثر غذاهای بلوچی پایه ای از ماهی، گوشت و خرما دارند و همراه با نان و برنج طبخ و سرو می شوند. بر خلاف بسیاری از شهرهای جنوبی مردم بلوچستان چندان از ادویه های تند در طبخ غذاهای شان استفاده نمی کنند. در ادامه مروری بر تعدادی از غذاهای این منطقه خواهیم داشت.
قلیه ماهی: قلیه ماهی مشهورترین غذای جنوب ایران است. تباهگ و استانبولی بلوچی: تباهگ در اصل روشی برای نگهداری گوشت است که مردم بلوچ هنوز از آن استفاده می کنند.
بریانی ماهی: بریانی ماهی در اصل غذایی هندی ست ولی در چابهار و منطقه بلوچستان نیز تهیه می شود. بت ماش: از بت ماش بیشتر در ماه رمضان و زمان بارش باران استفاده می کنند املت سوزی: املت سوزی با استفاده از گیاه سوزی طبخ می شود.
ماهیگ پچ: یکی دیگر از غذاهای مردم بلوچ ماهیگ پچ است. نان های محلی: نان های محلی سهم بزرگی در خوراک مردم بلوچ دارند.
شیرینی چنگال: شیرینی چنگال یکی از مشهورترین شیرینی های بلوچی ست. شوده: شوده یکی از خوراکی هایی ست که در تهیه آن از خرما استفاده می شود.
ترشی های لیمو و انبه: در لهجه محلی، چابهاری ها به ترشی لیمو “حرَام” می گویند
تنوع غذایی در چابهار و بلوچستان بسیار زیاد است و نمی توان در مورد تمام آنها در این مقاله صحبت کرد. از دیگر غذاها و خوراکی های محلی این منطقه می توان به جوشانده سبزیجات، کراهی، لنجو، دودپتی، دوغ پا، ماهی کباب، حواری، ‌انباگ، ماشینگ، کورک، گلو هک، ناروش، کیش، دلگ، سبزک، هلیسه، خرمای حَلبی، خرمای خُنبی و … اشاره کرد.

سوغات و صنایع دستی

به مانند دیگر شهرهای ایران چابهار نیز انواع مختلفی از صنایع دستی و سوغات دارد که به مرور آنها می پردازیم. سوزن دوزی: سوزن دوزی معروفترین صنایع دستی استان سیستان و بلوچستان است و عالی ترین نمونه های این هنر در این منطقه ساخته می شود.
صنایع دستی حصیری: صنایع دستی حصیری دو دسته مصرف و صادراتی دارد و انواع مختلف گلدان، سبد خمره ای (کپاد)، کیف حصیری، سبد نان، فرش، بادبزن و … دارد. سکه دوزی (سامان): این هنر یکی از مهمترین صنایع دستی چابهار محسوب می شود.
زری‌ دوزی و گل‌ دوزی: دستبافت های تزئینی مانند زری دوزی و گل دوزی، هنر زنان شهرستان چابهار است. معرق صدف: در این هنر صدف هایی که در داخل کشور تهیه شده اند، پس از شست و شو، تراشکاری و صیقل داده می شوند.
وسایل زینتی: وسایل زینتی به مجموعه وسایلی تزئینی گفته می شود که با استفاده از تراش انواع حلزون های دریایی به دست می آید. ماهی و میگو تازه: از سوغات های محبوب بندر چابهار انواع ماهی های تازه و میگو و شاه میگوهاست. لندو: لندو نوعی شیرینی به دست آمده از ترکیب خرما، گندم و کنجد است و برای پذیرایی میهمانان در شهر چابهار مورد استفاده قرار می گیرد.
ابزار آلات موسیقى و صنایع دستى دریایى، انواع لوازم خانگی، ورزشی و آرایشی، زیورآلات سنتی، چادربافی، روسری های محلی، روبند و کاموا، ادویه، گیاهان دارویی، پتو، ظرف و ظروف، پارچه، چای، نسکافه، شکلات، عطر و … از دیگر سوغاتی های منطقه چابهار محسوب می شوند.
bg004 1
Sarbaz Historical Castle asnaf724

قلعه سرباز چابهار

قلعه سرباز با قدمتی که به دوره قاجار بازمی‌گردد، در سرباز، جنب ناحیه انتظامی شهر واقع شده است. از این قلعه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین قلعه‌های بلوچستان یاد می‌شود و به‌وسیله حاکمان محلی ساخته شده است. این اثر در تاریخ ۲۵ مهر ۱۳۸۳ با شماره‌ی ثبت ۱۱۲۱۶ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید

جنگل حرا چابهار

جنگل حرا در ناحیه ساحلی خلیج گواتر در نزدیکی محلی که رودخانه باهوکلات به دریای عمان می‌ریزد قرار دارد. حرا درختچه‌ای است که در مرداب‌های نواحی گرم در کرانه‌های عربستان، مصر و جنوب ایران می‌روید.
در جنگل‌های حرا گل‌ها شبیه گل‌های شاه‌پسند و میوه‌ به شکل کپسول تخم مرغی است که درون آن یک دانه وجود دارد و با دو شکاف بازمی‌شود. حرا گونه‏‌ای آفتاب‌پسند است که بستگی به شرایط زیستی به بلندی پنج تا ۱۰ متر می‏‌رسد، ریشه در این گونه، سطحی و مشتمل بر یک ریشه عمودی کوتاه و تعداد زیادی ریشه جانبی مورب است. حرا دارای ریشه‎‏های هوایی به نام ریشه‏‎های تنفسی است، در سطح این ریشه‏‎ها عدسک‎های فراوانی وجود دارد که کار تنفس و تبادلات گازی گیاه را میسر می‏‌سازد.
Hara Jungle asnaf724
Rocky beach asnaf724

ساحل صخره ای چابهار

ساحل صخره‌ای چابهار که با نام ساحل دریا بزرگ نیز شناخته می‌شود، یکی از تفرجگاه‌های ساحلی چابهار به‌شمار می‌رود. موج‌های سهمگین بعد از برخورد با صخره‌های کنار این ساحل چندین متر به هوا پرتاب می‌شوند و جلوه‌ی بی‌نظیری را به این ساحل می‌دهند. ارتفاع این امواج در فصل مرداد و مصادف با وزش بادهای موسمی به ۱۵ متر نیز می‌رسد.

ساحل بریس چابهار

ساحل بریس با فضایی زیبا بخشی از سواحل مکران محسوب می‌شود و در کنار دریای عمان قرار دارد. این ساحل بندر صیادی اهالی روستای بریس است. از این ساحل به‌عنوان یکی از آخرين بنادر شهرستان چابهار در نقطه صفر مرز دریایی یاد می‌شود و در جوار کوه‌های مریخی واقع شده است. در اسکله ساحل بریس صید کوسه ماهی و میگو انجام می‌شود.

Bris Beach asnaf724
pozm Beach asnaf724

خلیج پزم چابهار

در فاصله ی ۱۰ کیلومتری غرب خلیج چابهار و در انتهای پادگان کنارک خلیج پزم قرار دارد که یکی از دیدنی ترین جاذبه های گردشگری در چابهار به شمار می رود. شکل، موقعیت و پیکربندی «خیلج پزم» به طور کلی شبیه خلیج چابهار است.

بندر گواتر چابهار

در منتهی الیه جنوب شرقی ایران، در آخرین نقطه مرزی شهرستان چابهار و تماس با مرز پاکستان بندری کوچک و قدیمی اما زرخیز به نام «گواتر» قرار گرفته است. گواتر، تکه کوچکی از محدوده سیستان و بلوچستان واقع در منتهی الیه جنوب شرقی سرزمین زرخیز ایران اسلامی، چون گوهر بهشتی در ساحل دریای عمان می‌درخشد.

govater Beach asnaf724
tis asnaf724 1

مسجد جامع تیس

از مناطق دیدنی چابهار می‌توان از مسجد تیس نام برد؛ مسجد جامع تیس که از لحاظ معماری مانند مساجد کشورهای پاکستان و هندوستان است، مانند اکثر مساجد اهل تسنن یک مناره دارد. صحن این مسجد هر زائری را ولو برای اولین بار، به یاد تابلوهای پر از رنگ زیبا می‌اندازد. مناره و گنبدهایی که با رنگ‌های سبز و قرمز زیباتر شده‌اند و درب‌هایی که با شیشه‌کاری‌های منظم و نامنظم رنگارنگ جلوهایی چشم‌نواز به مسجد داده‌اند و مردمانی سفیدپوش و بلوچ‌زبان که دوستانه و مهربان زائران را با لبخند نگاه می‌کنند.

گل افشان چابهار

یکی از دیدنی‌های حیرت‌انگیز شهرستان چابهار، کوه‌های گل‌افشان آن است که مهم‌ترین آن‌ها در نقطه‌ای نزدیک به کنارک به نام بندر تنگ قرار دارد. کوه گل‌افشان بندر تنگ با ارتفاع تقریبی ۱۰۰ متر و قطر قاعده کمی بیش از ۱۰۰ متر در فاصله حدود ۱۰۰ کیلومتری شهرستان چابهار قرار دارد.

Mud volcano asnaf724 1
Ficus religiosa asnaf724 1

انجیر معابد

درخت مکرزن که به انجیر معابد، لور و انجیر هندی نیز معروف است، نام درختی معروف در شهرهای چابهار و نیک شهر است.
این درخت از جاذبه‌های گردشگری این دو شهر به‌شمار می‌آید. اصل این گیاه از هند شرقی و دارای برگ‌های پهن است و شاخه‌های آن به پایین سرازیر می‌شود و در لای شن‌ها ریشه می‌دواند.

تالاب لیپار چابهار

این تالاب به تالاب صورتی نیز موسوم است و از مناطق زیبا و طبیعی منطقه است که با چشم‌اندازی فوق‌العاده در ۱۵ کیلومتری شرق چابهار در نزدیکی روستای رمین و در مسیر جاده ساحلی چابهار-گواتر قرار گرفته است. وجود پرندگانی چون چنگر، فلامینگو، کشیم، انواع حواصیل، طاووسکن، باقرقره، تیهو، عقاب دشتی، زیبایی این منطقه را دوچندان نموده است.

Lipar asnaf724

جهت اطلاع از آخرین اخبار منطقه آزاد چابهار کلیک کنید